Добро пожаловать на сайт газеты to Северная панорама   Click to listen highlighted text! Добро пожаловать на сайт газеты to Северная панорама
Нажмите "Enter", чтобы перейти к контенту

Туусо ва вылын пыжа

Last updated on 25 мая, 2021

И векджык тадз олӧ. Медчасӧ ыджыд праздникӧ либӧ мамлӧн чужан лунӧ. ӧтлаӧ чукӧртчӧныс бать керкаын быдмысьяс асланыс котыръясӧн нин. Чолӧмасьӧныс. Пуксялӧныс Ен ув пельӧсын ыджыд пызан гӧгӧр. Вина румка сайын казьтыштӧныс мӧдар югыдӧ мунӧмаясӧс, сёрнитӧныс тӧрытъя и талунъя йылысь. Сэсся кыв босьтӧ мам. Казьтывлӧ, кыдзи быдтіс ассьыс пи-нывсӧ. А сылӧн сюра-тошка нин челядьыс вомъяснысӧ калькӧдӧмӧн кывзӧныс пӧрысь мортлысь висьтсӧ. Чӧв ланьтӧмаӧсь. Оз лысьтныс торкны висьталысьӧс. Синъясыс неуна вазьӧмаӧсь. Меліӧсь. Кывзӧныс да быттьӧ асьныс оз эскыныс, мый накӧд вӧлі коркӧ. Медбӧрын мам пырджык бергӧдӧ сёрнисӧ аслас медічӧт быдтас, миян Маша чой вылӧ.

Вокъяс пӧвстын чойным ӧтнас. Медбӧръяӧн чужис. Та вӧсна батьлы и мамлы сійӧ меддона вӧлі. ӧд сэтшӧм ёна найӧ, вӧлӧмкӧ, виччысьӧмаӧсь нылӧс. Дерт жӧ, мам-бать надейтчисныс сы вылӧ, мый пӧрысьладорыд ныв мортыд пиян сертиыд зільджыка кутас лелькуйтныс найӧс. Но батьнымлы эз удайтчы ёна пӧрысьӧдзыс овны. Сэк жӧ мам пыр аслас нылыскӧд орччӧн. Водзджыксӧ векджык сійӧ вӧлі, а ӧні со и внучкаясыс нин чышкалӧны-мыськалӧныс бабыслысь гӧгӧрбок.

Тулысын, ытва дырйи тайӧ вӧлі. Маша чойным сэки школаӧ эз на ветлы. Керка гӧгӧрын вӧлі ризъялӧ. Ми школаынӧсь буретш. Мам гортын мыйкӧ ноко. Кватитчас ӧтчыд со тадзи, а нылыд некӧн оз тыдав. Кутас корсьны гӧгӧрбок. Сэки и висьталас сылы Анна тьӧт, миян суседканым: челядь чукӧркӧд пӧ, тыдалӧ, важ мельнича дорӧ лэччис. Мамлӧн сьӧлӧмыс быдӧн ыркмунлӧ. Инас оз кут ӧшйыны. Пыр жӧ лёк мӧвпъяс юрас воасныс. А мыйкӧ кӧ омӧльтор лоӧ? Тьпу, тьпу, тьпу! Ен мед видзас таысь! Котӧрӧн мӧдӧдчас сикт горувлань. Эжва дорӧдзыд кӧ сиктсяньыд ылынкодь, то ӧні тувсов ваыс сикт кыр горулӧдз матыстчӧма да мельничадорса кыркӧтшсӧ йирӧ. Котӧртӧ мамным увлань. Ньылӧмыс шорӧн лэччӧ. Медсясӧ повзьӧмысла. Сьӧлӧмыс лёкысь пессьӧ морӧсас, зільӧ ортсӧ чеччыштны. Ойя да ойя, кӧнкӧ кӧ эм Енмыс!..

Со нин и тувсов гыа да гудыр ваыс тыдовтчис. Тэрмасьӧмӧн видзӧдліс мам мельнича кыркӧтш вывсянь, и сьӧлӧмыс быдсӧн ыркмунліс. Мый нӧ тайӧ? Берегсяньыс неылын гыа ва вылын важ, ыджыд баркаснӧй пыж, кодӧн видз вылын уджалысьяс мӧдлапӧлӧ вуджлывлӧны гожӧмнас. ӧні сійӧ некодлы ковтӧм лоӧма. Та вӧсна, тыдалӧ, верстьӧяс эновтӧмаӧсь пыжсӧ мельнича дорӧ. А челядьыдлы, майбыр, таысь бурджык чачаыд оз ков. Со тай сынӧны пелысъяс пыдди кыськӧ сюрӧм пӧвторъясӧн. То ӧтарлань. То мӧдарлань. Асьныс гажаа чилзӧны. Катлӧдлӧны ыджыд пыжсӧ. Кодкӧ на пиысь розя пыдӧса пыжысь важ ведраӧн васӧ гумлалӧ. Ачыс пыжыс дугдывтӧг катласьӧ, да нӧшта рытыввывсянь пӧльтысь яр тӧлыс сылы отсалӧ. Сідзи и видзӧд, гумовтас васӧ да ставӧн веськаласны кӧдзыд йӧрданас. Мам тӧдӧ, мый абу ляпкыд мельнича кыркӧтш улас. Челядьлысь гажа гӧлӧсъяссӧ торкӧ вадоркайяслӧн нимкодя сьылӧмыс. Ылынджык со уткаяс ӧтарӧ-мӧдарӧ уялӧны.

Но оз радлы та вылӧ миян мамным. Зэв ӧд шога вермас помассьыны гажа праздникыс. Ой, кӧть мед нинӧм оз ло! Но оз кӧсйы сійӧ повзьӧдны гажъялысь челядьӧс, мед друг мыйкӧ виччысьтӧмтор эз ло.

– Ноко, донаясӧй, матыстлӧй пыжнытӧ берегланьыс. Ме тшӧтш тіянкӧд гуляйтышта, – гажа гӧлӧсӧн шыасьӧ мам пыжын пукалысьяс дінӧ. Мыйӧн сӧмын пыж нырыс тшукис кыркӧтшӧ, мам кватитіс киас якӧритчан чепсӧ да нӧшта на кыскис пыжсӧ берегас. А сэсся друг ёся горӧдіс, эз нин вермы терпитны, эз вермы кутны ас пытшкас сьӧлӧм дойсӧ:

– Ноко, вай чеччалӧй пыжсьыс! Мед дукыд тіян тані эз вӧв!

Челядь ӧти бӧрся мӧд тэрыба кутісны чеччавны берегӧ. Код тӧдас, мыйысь скӧрмӧма Настук тьӧтыс. Вермас и ньӧръявны.

– А тэ мый виччысян, дона нылукӧй, – шыасис мам. – Али торъя тшӧктӧм колӧ? Маша полігтырйи петіс пыжысь да сувтіс юрсӧ лэдзӧмӧн мамсянь неылӧ. Мам сэк кості тэрыба йӧткыштіс ыджыд пыжсӧ бӧр ваас. Код тӧдас ӧд, мыйӧн ставыс вермис помасьны, эз кӧ удит сійӧ ас кадӧ локны мельнича кыркӧтш вылӧ.

Сэсся бергӧдчис аслас быдтасланьыс, коді сідзи и сулаліс сысянь неылын юрсӧ лэдзӧмӧн. И радлун, и шоглун, и мелілун, и скӧрлун вӧліны тайӧ здукас мамлӧн синъясын. Синва моль лэччис мамлӧн чужӧм кузяыс аслас ныв вылӧ видзӧдігӧн. А киас сылӧн вӧлі важӧн нин дасьтӧм вӧсньыдик ньӧр. Жаль эськӧ нылыс. Но ӧд велӧдыштнытӧ век жӧ колӧ. Медым мӧдысь эз ло пӧваднӧ. Ырыштчис сійӧ аслас быдтас вылӧ Ичӧт нывка эськӧ и виччысис жӧ, мый мамыс накажитас сійӧс гортысь юасьтӧг мунӧмысь. Но эз чайт, мый ставыс тайӧ татшӧм ӧдйӧ лоӧ. И чилӧстіс:

– Ой, мамукӧй, эн нӧйт! Ог сэсся кут! Ой, эн нӧйт!

Но мамлӧн, тыдалӧ, воши жӧ кытчӧкӧ став чукӧрмылӧм яр скӧрлуныс. Ылӧджык шыбитіс сійӧ водзвыв дасьтылӧм бадь ньӧрсӧ, топыда кутіс ассьыс ичӧт нывсӧ кыкнан кинас да ырӧбӧн бӧрддзис. Мыйкӧ эськӧ кӧсйис жӧ шуны. Но сыркъялӧм вӧснаыс мӧмъялӧмысла нинӧм эз артмы. Сідзи и кутчысьӧмӧн бӧрдісны мама-ныла. И, дерт, бокисянь кӧ видзӧдлыны татшӧм серпас вылас, шемӧс эськӧ босьтіс.

Медбӧрын мама-ныла кутчысьӧмӧн ньӧжйӧник мӧдӧдчисны гортланьыс. Мам быттьӧ поліс, мый кодкӧ вермас мырддьыны сылысь быдтассӧ, да нӧшта топыдджыка кутыштлывліс сійӧс. Кутчысьӧмӧн и воисны найӧ гортаныс, кӧні кильчӧ вылас терпитны позьтӧма виччысис нин мама-нылаӧс батьныс.

Эз сэсся, некор эз вӧрзьӧдлы кинас мам нывсӧ. Кыдзи нӧ лысьтан ассьыд быдтастӧ ӧбӧдитны. Да и мӧдыс помкасӧ та вылӧ эз сетлы. Гӧгӧрвоис, кутшӧм ыджыд дой сэки сійӧ вӧчліс аслас мамыслы.

Миян чой аслас быдтасъяскӧд меліа видзӧдӧ мам вылӧ, коді коркӧ сетіс сылы олӧмсӧ. И кӧть эськӧ ставыс тайӧ важӧн жӧ нин тӧдса сылы, но кортӧм синва мольяс сідзжӧ тюрӧны нывлӧн чужӧм кузяыс мамлысь казьтылӧмъяссӧ кывзігӧн.

Иван Белых.

Коми листбоксӧ лэсьӧдiс: Ирина Терентьева.
Снимокъяс: Татьяна Паршукова, ӧтуввезйысь, Лариса Дьячкова.

Будьте первым, кто оставит комментарий!

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

57 + = 61

1940-2020©СЕВЕРНАЯ ПАНОРАМА Газета зарегистрирована Управлением Федеральной службы по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Тюменской области, Ханты-Мансийскому автономному округу - Югре и Ямало-Ненецкому автономному округу. Свидетельство о регистрации ПИ № ТУ 72-01224 от 16 марта 2015 г. Индекс 54344.
Click to listen highlighted text!