Кашӈ таԓ тови эԓты па сус пора унты вуԓы тащт хоща леккарт яӈхԓат

Тампуш Ԓорвош районэв ԓоватан хуԓамхосьяӈ щорс моԓтас вуԓы сибирской язва нэмпи муш эԓты портунатн ԓощсаят. Хащм ԓапатн вуԓы леккарт ёхатсат сельскозяйственное предприятие «Мужевское» тащат эԓты. Хоты рупата манс еԓԓы ԓуӈтаԓн.

– Мужи вош эԓты Пуԓӈавт унты ма метеорн матсам. Щита ма кат ԓапат кеша манэм ԓэтот ԓутсам: нянь, вой, нёхи банкаят, шай, саккар, ԓат па па кимет шук-ԓэтотат. Щи тумпина хоԓна камтса семья кеша хой вуԓы хотатн ищи шук ԓэтот ԓутсам, – потарԓ главный специалист отдела по делам народов Севера Иван Сандрин. – Щита ԓутом ԓэтотԓам пиԓн ГБУ «Окружной центр ветеринарии» хоща мантсам. Щи ма ԓаваԓсаям леккаратн – Андрей Козин па Тарас Бармак. Андрей Новый Порт эԓты уԓтаԓ. Тарас па Горка вош эԓты. Ԓув пиԓаԓн уща версув па ԓэтотԓув яма хирата па ԓаращата понты питсув. Иса пормасԓув яма ротая ԓэщатсыԓԓув. Кимет хатаԓн, 30 августа, аԓаӈн муӈ Кев тум пелка тутыя вер тайԓув. Щита муӈ тащ шавиты па энмаԓты хоятԓувн ԓаваԓаюв. МСП «Мужевское» 2, 3 па 5-мет бригадаят пиԓн муӈ уйтантыты номас потсув. Щи хатаԓн тохи квадроцикалн этас Кев шоппи Эдуард Макаров. Ԓув 4-мет тащ пеԓа юшԓ понмаԓ.

Аԓаӈсахат ԓув пормасԓаԓ пиԓн тохԓаӈ хопа омассат па рупата щира нумас понтсат. Камн ям турм, тохԓаӈ хоп нох пурԓас па Кев пеԓа манты питас. Па Кев ԓыпиян турм па щирн керԓас, роман шув ерта йис па вот шеек такан поԓты питчас. Тохԓаӈ хоп еша ты-тохи ёваԓмаса па сэвс тайты куща ху хопԓ ёхԓы кертсаԓԓы. Ёхԓы пеԓа Пулӈавта ёхатса. Щита турм ищи атма ювемамаԓ. Па щиты кашӈ хатԓ ям турм лаваԓса. Па щаԓта ветмет хатаԓн туп веԓщи ям турма йиты питас, паԓӈат нохшак эԓԓасат. Щи вет хатԓсыс ԓутам няни хирт еша туктасаят, па щиты-щи тусаят, хоты верты!

Кимет пуш тохԓаӈ хоп хоща уншак куща ху уԓмаԓ. Ԓув сэвс ёша вусԓы па мохты сора нох эԓԓаты питас, 1500 метра кем нох эԓԓас па мохты туӈныя Кев пеԓа кертсаԓԓы. Щиты муӈ 1,5 щос матсув па мув ант ныса, иса паԓӈат. Туп Кев тум пелка питсув па тохԓаӈ хопев иԓшак эԓԓас. Мохты 2-мет тащ хот кащаԓысув. Щита уже няврэмат ашкуԓая манты кеша ԓэщатыман усат.

– Муӈ Воӈгуля пушас хоща иԓ ԓатсув. Щита муӈ пормасԓув пиԓн хащсув. Тохԓаӈ хопев 2-мет тащ хот пеԓа манс няврэмат ураӈан па ԓувиԓаԓ Пуԓнавт унты туԓ, – ястаԓ Иван Эдуардович. – Ёхтам тахайн ма хоԓна ат уԓԓисам, веԓщи ёхатсам. Мохты палаткаев ԓонщсэв па пормасԓув ԓыпия аԓсыԓув – етна пелка па ерта йиты питас, щиты еԓԓы ат ерта манас. Вананшак ԓор уԓ, тохи яӈхсув вантыя, мосаӈ кев-хот хуԓ тайԓ. Няши камтса пуш вощкасув па мохты пулэмс. Щиты няр-хуԓ мощатсув. Порыԓысув ёхтам мувева па кимет хатԓ аԓаӈсахат ям турма йис.

Хуԓмет тащ хоща кущая уԓ Юрий Артанзеев. Лыпат хойты тыԓащ 7 хатаԓн ԓув тащԓ Воӈгуля пушаса ԓоӈаԓсаԓы. Щи пушас хувн верыԓыйм. Волԓы ԓыймаԓ, туп катԓасԓ. Ёх ԓувеԓ муй кем вертмеԓ еша ԓэщатмеԓ. Хота уст тайԓ – ԓоп таԓмеԓ, хота иԓ ханьщарԓаты питмаԓ – юхн поткамеԓ. Пушас овԓаԓ ищи нох хатчасԓаԓ, хота кеԓн ярмеԓ.

– Луӈатты местайԓ щикуш ям. Вуԓэн тохи ут ԓыпи эԓты воштаԓэн па ям, воԓаӈ ант паԓԓат, шек ховкитты ант мосаԓ. Щиты манԓат па пушас ԓыпия щи питԓат. Туп пушасэв яԓпа мосаԓ ԓэщатты. Совхоз кущайԓув пеԓа щикуш потартыԓув пушас яԓаптаты ураӈна пормас мосаԓ, рупатты ёх мосаԓ. Ищипа ԓув ант хуԓԓат, ԓувиԓаԓ туп хорты нёха мосаԓ, – ястаԓ 3-мет тащ куща ху. – Муӈ тащэвн рупатԓат Артем Куртямов, Михаил Артанзеев, Константин Талигин па ма похем – Александр. Кимет похем – Григорий, студент, ищи кум шитман нётты ёхтыԓыйԓ.

Хуԓмет тащ хоща тампуш шимаԓ уԓы. Товеԓ шеек атом уԓмаԓ, ԓонщ куԓ па йиӈк ар, сишн ар суюв рыймеԓ. Йи тащ шуп обед унты ԓуӈатса, кимет шупԓ обед юпина етна унты. Кимет хатаԓн па войт леккар Тарас Бармак кашӈ рупатты ампата портунат мас па уколат ԓонщас. Суԓвойт эԓты ампат портунатн ԓаптас, па бешенство эԓты сапԓ иԓтая уколат ԓонщас.

Щи тумпина Законодательный Собрание ЯНАО эԓты акция «СпасибоЗаЧистуюТундру» ԓэщатом. Щи щирн тащ шавиты ёх па кимет рупатты ёх пушас лепн кертԓыйм нампрат иса ияха акатсат. Аратԓ катсот-кем литра арат ун хир акмас. Щи нампрат тутн ущасаят па тынаӈ кевт па картэт ун мув ус ԓыпия хирсаят. Шеек ям вер! Щаԓта ищи щи пушаса 2-мет тащ шавиты ёх вуԓэӈ ухԓатн ёхатсат тащэԓ воштыман. Щи тащн кущая уԓ Леонид Озелов. Ԓув пиԓаԓн рупатԓат – Станислав Рохтымов, Артем Талигин, Евгений Талигин па Александр Пырысев. Там тащ оԓаӈ хатаԓн ԓуӈтам тащ эԓты уншак па вуԓыԓаԓ нёхэӈшакт. Ныԓа мохты ям тахаятн таямт па ԓаптамт.

Таԓаӈ кат хатԓ 2-мет тащ ԓуӈатса. Вуԓыԓаԓ юраӈт, катра ԓыйм пушас шоппи наварты утчиԓат. Камтса хор ищи па ким питсат. Щаԓта ипуш пушас ԓыпихар сохԓат хомта пертсат. Щаԓта ԓувиԓаԓ па ипуш ԓоӈаԓсаят па веԓщи луӈатты па портунан понты веритсаят. Аратԓ щи тащн хутсот-кем совхозный вуԓы ԓуӈатман уԓ, па шошеԓ – нийԓсот моԓтас. Тампуш товийн ԓувиԓаԓ ищи кен антом вус, ищи суюв шимаԓ этас.

Тащ ԓуӈтам па портунан понам юпина леккарт рупатты ампата па портунат понтсат.

– Там пушасн рупатаев етшаптам юпина муӈ тохԓаӈ хопн ехԓы Кев тумпелка вощкасаюв. Щи таха – Мокрая Сыня. Щита ванан Лев-ики ёхан уԓ (ручей Бадьявош), па пушасԓ Лев-ики пушаса вуԓы шавиты ёхн айԓԓа, – потарԓ Тарас Анатольевич Бармак. – Щита муӈ Эдуард Макаров ԓаваԓсэв. Ԓув квадроцикалн ёхтас. Щаԓта ԓув муӈиԓув пормасԓув пиԓн кораль пеԓа тусԓы. Муӈ щита палаткайԓув ԓонщсыԓув па коралев ванты мантсув.

Там кораль еша ямшак уԓмаԓ, па ищипа мосмаԓ ԓувеԓ еша ямашк ԓэщатты. Щиты таԓаӈ хатԓ парас. Щи кораля яӈ-кем таԓ вуԓы ант ԓоӈаԓтыса. Тампуш па яма ԓэщатса, яԓап вошамн ԓоп таԓса. Сишн папуш ёх номас понтсат па там кораля вуԓэт ԓоӈаԓтаты.

Там кораля 5-мет тащ ԓоӈаԓтаса. Щи тащн кущая уԓ Станислав Лонгортов. Ԓув пиԓэԓн рупатԓат – Иван (Женя-Ваня) Лонгортов, Эдуард Сергеевич Лонгортов, Максим Талигин па Эдуард Анатольевич Лонгортов. Там тащн вуԓэт меет юраӈн па нёхэӈт. Ԓуӈатты пушас хащ нох менапсэԓ щи арарт юраӈа ювмеԓ.

– Товийн хун Кев пеԓа касаԓты питсув шеек ар лонщ вус па ар йиӈк. Сишн вуԓэт ԓэԓԓы па кериман вусат. Щи ураӈна муӈ касаԓты ат тэрматысув, айԓта вуԓыԓув юпина йисув, – потарԓ энамты ху Максим Талигин. – Ёханԓув эпатсат, сишн муӈ плот версув. Щимащ мутрайн онасԓув папелка таԓсыԓув. Щиты Кева ёхатсув туп Уйтԓор тыԓащ кутԓап хатԓат лепн. Торн веԓщи этты питмаԓ. Туняԓ таԓатн муӈ ущ тыԓащн ты ёхтыԓысув.

Щиты 5-мет тащ хоща ԓуӈатман совхозный вуԓэт хутсот молтаса хойсат, шоши вуԓэт нийԓсот еша антомшак. Щит шимаԓ ястаԓат рупатты ёх, па хоты верты – муй арат уԓ, ща арат уԓ.

Соханты хатаԓн, 16-мет хатаԓн, леккарт па тащ шавиты ампат пиԓн рупатсат – портунат масат па бешенство эԓты уколат ԓонщсат. Щи тумпина ампат чипат понтсаят – щит электронный паспортат. Щи щирн мохты рахԓ оша пайтты хой амп тапс или хойн кашԓа. Па хоԓна щи тащн йи кати вой уԓмаԓ, ԓувеԓ ищи портун маса, укол ԓонщса па чип понтса.

Щаԓты 17-мет хатԓ ԓыпат хойты хатаԓ эԓты турмев атма йиты питас, кимет хатаԓн ерта йис, щиты и тохԓаӈ хоп ант ёхтас. Ԓавԓасты эԓты ԓэтот хоԓты питас. Ванан вуԓэӈ ёх антом. Ԓув тащԓаԓ пиԓн хотԓаԓ пеԓа нёхтасэԓ. Туп няԓмет хатаԓн, 20-мет хатаԓн турмев яма йис па тохлаӈ хоп муӈ урӈевн ёхтас па муӈев ёхи тус. Щи, рупатаев етшас!