
Вуся уԓаты, ханты мир хоятат! Ма хуван ун асикем эԓты ханшты вутсисам. Ар пуш ԓув эԓтайԓ шеӈк ям ясаӈ манэм потыртыйс Лидия Павловна Хартаганова, ма имаем Питԓор курт эԓты.
Рутэв уԓты нупат хув. Ун тась тайсат, хуԓ па вой веԓсат. Ун асикем Павел Григорьевич Шиянов нэ тус 1937-мет таԓн, Ольга Степановна Тырлина. Ун асикем аси Григорий Петрович Шиянов ийимеԓ пиԓан хуԓам пуш нэ уртытыя яӈхман. Сяԓта вер тыймаԓ. Ун асикем аси Григорий Петрович ԓапат хир ох тын миймаԓ. Мой нэ аси па Степан Егорович Тырлин ветъяӈ вуԓы па катхосьяӈ онас ухаԓ тэԓ пормас мойԓас. Си вер 1937-мет таԓн ус.
1938-мет таԓн ун асикем аси Пулӈавта вохса, сутытса. Сёрас кем вуԓы тайс. Тасяԓ туты парса. Ёхи ант ёхтас. Века манас. Йи йис хоԓас, кимет йис ёхтас. Кат йис кутан йи таԓ-ԓуӈ манамтас. 1938-мет таԓн ун асикем Павел Григорьевич Шиянов армияя вуса. Монголия ляль хося ус, Халхин-Гол ёхан пуӈаԓан лялясас. Хораԓ фотокарточкайн ус. 1939-мет таԓн яԓап таԓ хатԓ тыԓасян Финляндияя туса. Иси таԓн армия эԓты ёхи эсԓамтыса. Лухпаткуртна хуԓ па вой веԓты питас. Суса йис па похиеԓ сэма питас. Ваняя нэматса. Сит ма асикем – Иван Павлович Шиянов. Похиеԓ пиԓан уԓтыя нэмоԓты кум ант шитас, па ляля вуса. Меет ун немась ляль ёхтас. Па туса. Похиеԓ ёԓан аӈкеԓ па аӈкаӈкеԓ пиԓан хасяс. Ольга Степановна похиеԓ пиԓан, Ваняяԓ пиԓан, Хашкурта касаԓсаӈан. Степан Егорович Тырлин асикеԓ хося.
Ма тата мосванан Москва воша яӈхсам. Архив вантсам. Сита ун асикем эԓты нэпекан ханшам. Катра ляль пора нэпекат. Ма шеек аматсам. Нэпек хося русь ясаӈан ханшам: «Шиянов Павел Григорьевич, стрелок 3 батальона 195 стрелкового полка 66 стрелковой дивизии Украинского фронта». Нэпекԓаԓ Ямало-Ненецкой военкоматан па уԓԓат. «Соԓтан Шиянов Павел Григорьевич орден Красной Звезды тайԓ. 1909-мет таԓн сэма питас, ханты, колхозник, коммунист, партияян ант ԓуӈтасаԓ. Армияян 1941-мет таԓ эԓты 1946-мет таԓ унты уԓ.Такан мушмаԓтыса, кат пуш 1941-мет таԓн, сяԓта 1943-мет таԓн. Кентат йи пуш 1944-мет таԓн мушмаԓтыса. Медаль «За победу над Германией» тайԓ. Лухпаткуртна ус Ԓорвош муван Тюменской областян… Усь тыԓась 18-мет хатԓна 1944-мет таԓн муӈ ёхԓув непсят пиԓан ёшан-куран тарна питмеԓ. Шиянов соԓтан пошкан юсяԓан няԓ немась ԓонсьмаԓ. Одесской областян Украинайн хуԓам немась икиян лап вуйм. Граната таймаԓ, ситат хося ёваԓмамаԓ. Хуԓам – хоԓыена раканмеԓ, Шиянов еша тахты мушмаԓтыса. Юхат Германияян Кёнигсберг вошан шеӈк такан кураԓ мушмаԓса. Сит уранан орденан Красной Звезды маса». Ма, хун си нэпекат ԓуӈатсаԓԓам, сэмъйиӈкем этас. Нумасԓам: «Ун асикем яма лялясас, сэма питам муваԓ шависԓы. Эвиԓаԓ, похԓаԓ, хиԓыԓаԓ уранан ԓувеԓ ант сялитсаԓы».
Муӈ ёԓан ԓув фотокарточка хорԓаԓ шавиԓԓув. Сита меваԓ посӈаԓаԓ «За отвагу», кимет посаԓ «За боевые заслуги» ныԓайӈан. Госпиталян леккар хося оԓмаԓан фотокарточкайԓ китыԓыям. Госпиталян яма ювмаԓ кеман 1945-мет таԓн Япония ляля туса. Па мушмаԓса. Ёхи 1946-мет таԓн ёхтас. Тата ин Интернетан вантсэм. Ун асикем эԓты ханшман уԓ – 6 дивизия, лялясмаԓ Украинайн, Румынияйн, Венгрияйн, Польшайн, Чехословакияйн па Японияйн.
Пуԓнават воша Ас потты тыԓасян 1946-мет таԓн ёхтас. Питԓор курта куран шушмас. Татьяна Алексеевна Хозяинова опеԓ хося. Меваԓ охаԓ хося медалят, орденат аԓ волиԓат. Татьяна Алексеевнаян ԓоваӈ ухаԓан маса. Ун асикем ики, Павел Григорьевич, Хашкурта няврэмԓаԓ хося ёхтас. Ма асикем Иван Павлович, ун асикем пох, хутмет таԓ ԓоват няврэма йис. Каман няврэмат пиԓан ёнтмаԓ. Асеԓ пеԓа вантаԓ – карась соԓтан шики. Ԓув нумастэԓ, русь ики йиԓ. Паԓтамасат. Ёхи наварсат. Иван па сах иԓпия ханемас. Ун асикем, Павел Григорьевич, ёхи ԓоӈас. Ийимеԓ Ольга Степановна иси паԓтамас. Ун икет, соԓтан ԓоӈас па, хоԓԓаты хасьси питсат. Ун асикем Ваняйԓ нох вусԓы, хот ԓоӈаԓ паԓата ювтыԓыԓԓы. Хотаӈ хоятат, хой ус, такан аматсат: веӈеԓ Ун Ляль эԓты ёхи ёхтас.
Ун асикем аси нэмаԓ ус Григорий Петрович Шиянов. Ԓув нийԓ няврэм таяс. Няԓ пох, няԓ эви. Ун асикем ԓув хуԓмет похаԓа ус. Ун яйԓ Терентий, кимет яйԓ Петар, сяԓта апсеԓ ус Давид. Ун яйԓ Терентий, Петар па апсеԓ Давид иси ляляссаӈан. Ун яйн 1942-мет таԓн вуса. Сусан вуса таԓ кутопан, Ленинград хося пармаԓ. Кимет яйн Петар 1941-мет таԓн туса, 1943-метн па антома ювмаԓ. Ульяновской районан Калужской областян лоттам. Давид апсеԓ па лялян пармаԓ. Инты унты ант уйтԓэв, хота парас. Туп ун асикем ԓыԓӈа ёхи ёхтас.
Терентий яйԓ шуӈат няврэмат Салемаԓан уԓмеԓ. Ун асикем тохи яӈхмаԓ, ёхи Лухпаткурта тувмаԓ. Энмаԓмаԓ, ԓуматтамаԓ, шавимаԓ. Хотан версаԓы, хоятна каншсаԓы, ин уԓԓат. Ԓув тайм нявремԓаԓ энмаԓсаԓԓы. Манэм там верат потартас Лидия Павловна, ԓув эвеԓ.
Сэма питмаԓ порайн колхозат нох воԓытсайт. Ун асикем си арат ляль эԓты ёхатмаԓ порайн Лухпаткуртна колхоз кусяя поныԓыса. Колхозаԓ вуԓы ат таяс. Ԓув вуԓэт ԓутас, тась верас, шависԓы. Кураԓ ляльн мушмаԓса, нохман шушиԓыйс. Кева бригадаяԓ пиԓан яӈхас, тась энмаԓтас, няврэмаӈ хотаԓ таяс. 1959-метн нык охԓас. Лухпаткурт пуӈаԓан Шиянпухар уԓ. Сита тут аӈкԓат вуситман уԓты питас. Си хорасан хув ус, яма ус. Ма аӈкем, Ева Ивановна, ԓув уԓмаԓан, сэма питас. Шеӈк ям ус ԓувеԓа симась хоттэԓ хося уԓтыя.
Лидия Павловна па Ева Ивановна ипуӈаԓан энапсатан. Аматман, няхман усӈан. 1963-метн ун асикем парас. Ийимеԓ Ольга Степановна утча няврэмԓаԓ пиԓан хасяс. Ай отԓаԓ энмаԓсаԓԓы, ин уԓԓат.
Ун асикем муӈ нумман тайԓэв. Номас эԓты ант ушаԓ, самев ԓыпийн шавиԓэв, век ант ёремаԓэв.
Валентин Вальгамов ханшам потар.

